Nhiều người không đặt lòng tin vào tỷ phú Mikhail Prokhorov trong cuộc bầu cử tổng thống Nga sắp tới, nhưng ông trùm kim loại này tỏ ra quyết tâm cản bước đương kim Thủ tướng Vladimir Putin.
> Chân dung tỷ phú sẽ chạy đua với Putin
 |
| Tỷ phú Prokhorov tại một triển lãm ôtô ở Moscow năm ngoái. Ảnh: AFP |
Trước khi Mikhail Prokhorov rời dinh thự của mình ở ngoại ô Moscow để tham gia vào chiến dịch tranh cử, ông phải bước qua một con báo đen. Con báo này làm bằng nhựa nặng, đứng ở hành lang, gần cửa ra vào.
“Quên con báo đi!” ông nói khi bước ra khỏi nhà với một túi đồ tập thể dục. “Nó chỉ là ý tưởng của một nhà thiết kế trang trí nội thất.” Theo lời Prokhorov, ông là một con sư tử và thậm chí là một ông vua, người ban hành các quy định của vương quốc và sẵn sàng chịu trách nhiệm.
Với khối tài sản trị giá 18 tỷ USD, Prokhorov, 46 tuổi, đứng thứ 32 trong danh sách những người giàu nhất thế giới do tạp chí Forbes của Mỹ bình chọn. Ông là trùm kim loại trong gần hai thập kỷ. Điều này khiến Prokhorov có rất nhiều người ghen ghét hay kẻ thù tại chính quê của ông.
Prokhorov sống trong một ngôi nhà rộng 2.000 m2, với một thác nước cạnh bể bơi dưới tầng hầm và hai cây đàn cello mạ vàng trong phòng khách. Một chiếc Maybach và vài chiếc Mercedes limousine đỗ trước dinh thự. Việc xây dựng dinh thự này mất tới 5 năm.
Cách đây vài tháng, một người bạn của ông, một chính trị gia thuộc đảng đối lập Boris Nemzov muốn Prokhorov đặt một tấm biển có khẩu hiệu chống Thủ tướng Nga Putin trên chiếc xe Maybach. Prokhorov không muốn đi quá xa như thế, nên từ chối.
Prokhorov có sở thích sắm đồ chơi: một chiếc du thuyền to như tàu chiến, một máy bay riêng, một đội bóng rổ ở Mỹ, và một hòn đảo ở Ấn Độ Dương mua với giá 33 triệu USD. Ông gặp vận may sau sự sụp đổ của Liên Xô, chủ yếu thông qua việc tư nhân hóa tập đoàn khai thác mỏ khổng lồ Norilsk Nickel. Giờ đây ông nắm giữ các công ty năng lượng, các công ty bảo hiểm và ngân hàng thông qua công ty quản lý đầu tư Onexim.
Lấn sân chính trị và thất bại
Giờ đây ông cũng muốn trở thành một chính trị gia và thậm chí mục tiêu là vị trí lãnh đạo cao nhất. Hôm thứ tư tuần trước, các nhà chức trách ở Moscow đã phê chuẩn cho Prokhorov trở thành một ứng cử viên cho cuộc bầu cử chức tổng thống sẽ diễn ra vào đầu tháng ba. Họ đã bác bỏ hồ sơ của thủ lĩnh đảng Dân chủ Thống nhất Nga Yabloko, ông Grigorij Javlinski với lý do là nhiều chữ ký trong số 2 triệu chữ ký của người ủng hộ ông này không hợp lệ.
Các đối thủ chính của Prokhorov là Thủ tướng Vladimir Putin cùng ba ứng viên khác mong muốn trở thành ông chủ điện Kremlin, trong đó có ứng viên đảng Cộng sản Gennady Zyuganov, và ứng viên đảng Dân chủ Tự do Vladimir Zhirinovsky.
Với Prokhorov, câu hỏi được đặt ra là liệu ông có phải là một nhân vật thân Kremlin, được lựa chọn và thông qua như một ứng viên với sự đồng ý của Putin, nhằm xoa dịu phong trào biểu tình do những người Moscow có thu nhập cao và thành thạo Internet khởi xướng? Hoặc ngược lại, nhà tài phiệt này liệu có thể theo đuổi mục đích của riêng mình và lập kế hoạch để trở thành người nắm vị trí lãnh đạo cao nhất?
Bản thân Prokhorov chỉ nói rằng ông chưa từng là một quân cờ của ai cả. “Tôi là một người trong số các bạn,” Prokhorov nói với các sinh viên và những doanh nhân trẻ trong hội trường của một khách sạn đắt đỏ ở Kazan, thủ đô của nước cộng hòa Tatarstan ở miền trung nước Nga. Đó là lần đầu tiên ông xuất hiện trước công chúng trong vai trò một ứng viên tổng thống, tại một nơi ngoài thủ đô Moscow. Trên đường đến Kazan, ông đã nghiên cứu các tài liệu mà nhân viên chuẩn bị sẵn, song lại dành chủ yếu thời gian để đọc báo thể thao. Trong bộ complet màu xám với chiếc cà vạt đỏ tươi, ông đứng dưới những chiếc đèn chùm và giải thích những điều rất khác với lập trường của Thủ tướng Putin.
Phê phán hệ thống, không phê phán Putin
Prokhorov mong muốn một xã hội vững mạnh và giảm bớt sự can thiệp của chính phủ. "Chúng ta là những người đóng thuế và là những công dân độc lập", ông nói. Ông hứa tạo điều kiện thuận lợi cho phép sự tồn tại của các đảng đối lập, đồng thời tiến hành tư nhân hóa các phương tiện truyền thông hiện do nhà nước quản lý.
Ông cũng muốn hạn chế thời gian tại nhiệm của tổng thống, các bộ trưởng và tất cả các quan chức dân cử, tối đa chỉ là hai nhiệm kỳ trong cả cuộc đời. Mọi người trong hội trường hiểu rằng điều này trực tiếp đi ngược lại với mong muốn Putin, người đang chạy đua cho nhiệm kỳ thứ ba là tổng thống. Tuy nhiên, Prokhorov chưa bao giờ chỉ trích đích danh Putin.
Khi một phụ nữ yêu cầu bình luận về câu khẩu hiệu của phe đối lập bài xích ông Putin, tỷ phú nói: "Tôi ủng hộ một nước Nga của tất cả mọi người, trong đó có Putin, có cả những người lãnh đạo của phong trào biểu tình".
Sau đó ông tiếp tục những chỉ trích của mình đối với hệ thống chính quyền. Prokhorov kêu gọi tư nhân hóa các công ty thuộc sở hữu nhà nước. Ông nói rằng sẽ bắt đầu bằng việc cổ phần hóa công ty năng lượng khổng lồ Gazprom - công cụ đắc lực của Nga trong việc gây ảnh hưởng trong lĩnh vực năng lượng. Chỉ trích của Prokhorov có thể được hiểu một cách rõ ràng như một tuyên bố khởi đầu một cuộc chiến.
Prokhorov thuyết trình ý tưởng của mình một cách tỉ mỉ và thú vị bằng giọng của một doanh nhân. Chỉ một lần ông trở nên đầy phấn khích khi một thanh niên hỏi ông có dự định gì để khắc phục tình trạng tham nhũng. “Bằng việc tách biệt rõ ràng giữa chính trị và kinh doanh,” ông đáp. “Các nhân viên chính phủ và cảnh sát không được lạm dụng vị trí công việc để làm giàu cho bản thân. Tôi sẽ chiến đấu vì điều này đến khi nó chấm dứt.”
Ứng viên tổng thống này nói trong một cuộc trò chuyện riêng rằng mục đích của ông là có ít nhất 10% số phiếu bầu. Nhưng cho đến nay số người ủng hộ ông trong các cuộc thăm dò chỉ mới đạt ở mức một con số.
Chiến thắng đầu tiên
Thời điểm Prokhorov quyết định đi theo con đường chính trị là vào mùa hè năm ngoái, sau khi được các thành viên trong gia đình và các cộng sự của người tiền nhiệm Putin, cựu tổng thống Boris Yeltsin, thuyết phục. Prokhorov trở nên độc lập một cách bất ngờ và bắt đầu đưa những người theo chủ nghĩa dân tộc gia nhập đảng Sự nghiệp Chân chính của ông.
Tuy nhiên, trước sức ép từ điện Kremlin, Prokhorov không được hỗ trợ tài chính cho đảng của ông. Điều này khiến đảng Sự nghiệp Chân chính chỉ giành được 0,6% số phiếu trong cuộc bầu cử quốc hội diễn ra vào tháng 12/2011. Nhận xét về thử nghiệm chính trị đầu tiên, Prokhorov nói rằng ông rút ra được bài học từ những sai lầm và đã chuẩn bị cho các nỗ lực tiếp theo.
Ông trùm kim loại kết thúc chiến dịch vận động bầu cử ở Kazan bằng một trận bóng rổ có sự tham dự của huyền thoại bóng rổ Mỹ Robert Horry. Prokhorov và một số nhân vật nổi tiếng cùng tham gia.
Đội của Prokhorov mặc áo màu đen. Đội còn lại do phó thủ tướng Dmitry Rogozin dẫn đầu, mặc áo màu cam. Sau hai phút, Rogozin, đồng thời là cựu đại sứ Nga tại NATO, kiệt sức và rời khỏi sân. Trong khi đó Prokhorov trông vẫn rất thoải mái và nhanh nhẹn, sẵn sàng ném bóng vào rổ.
Cuối cùng, đội của Prokhorov thắng với tỷ số 31-30, chiến thắng đầu tiên của ông trước chính quyền hiện tại, nhưng có thể cũng chiến thắng duy nhất.
Cao Thu (theo Der Spiegel)