Giá lúa tăng cao đã thúc đẩy nông dân vùng đồng bằng sông Cửu Long ồ ạt chuyển hàng trăm nghìn ha vườn cây ăn trái, ao tôm sang trồng lúa.
> Thắt chặt việc quản lý đất trồng lúa/ Báo cáo Thủ tướng diện tích đất trồng lúa hiện có
Tại huyện Giồng Riềng, tỉnh Kiên Giang, người dân nô nức phá cây tràm, vườn tạp vốn trồng đủ thứ như dừa, tre, cây ăn trái sang gieo lúa. Chỉ trong 6 tháng qua đã có hơn 100 ha vườn tạp được chuyển đổi.
Bí thư huyện ủy Hồ Văn Hương nhận xét: "Hiếm có khi nào cây lúa lại được tôn vinh như hiện nay. Dù giá có giảm (hiện còn 4.500-5.000 đồng một kg), nhưng sắp tới dân vẫn chuyển. Dự tính, tổng diện tích chuyển đổi sang trồng lúa của huyện sẽ đạt khoảng 1.700 ha", ông Hương nói.
Tại Vĩnh Long, bà con đã phá đi 170 hecta cam để chuyển sang trồng lúa. "So với lúa, trồng cam thu nhập cao hơn. Nhưng diện tích bị phá bỏ là vườn cây già cỗi, năng suất kém, lại không nằm trong vùng chuyên cam, nên việc phá bỏ là điều tất yếu", Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Phạm Nhựt Ái nói.
 |
| Tổng diện tích trồng lúa cả nước hiện là 4,1 triệu ha, nhưng đang có xu hướng giảm do quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa. Ảnh: Hoàng Hà. |
Tại Sóc Trăng, dù việc chuyển đổi ao tôm sang trồng lúa phức tạp hơn do phải thau chua, rửa mặn, nhưng bà con vẫn đua nhau chuyển. Hiện toàn tỉnh đã có 10.000 hecta nuôi tôm quảng canh (nuôi một vụ) được biến thành ruộng lúa.
"Nuôi tôm hiệu quả kinh tế cao, nhưng rủi ro cũng nhiều do hay gặp dịch bệnh, thiên tai. Trồng lúa thu nhập thấp hơn, nhưng lại chắc ăn", ông Trương Thanh Bình, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh, giải thích.
Theo tính toán của người dân, để chuyển đổi một hecta vườn tạp, hoặc đất dừa nước, tràm thì phải mất 20-25 triệu đồng. Tuy nhiên, nếu chuyển sang trồng lúa thì chấp nhận 3 vụ năng suất thấp, sang vụ thứ tư đất được cải tạo, năng suất lúa tăng cao là nông dân có lời.
Việc chuyển từ vườn cây, ao tôm sang lúa đang diễn ra ở hầu khắp các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long. Nhiều chuyên gia kinh tế lo ngại cùng với việc các nước đẩy mạnh trồng lúa thì sản lượng lương thực thế giới sẽ tăng. Khi đó rất có thể giá lúa lại giảm mạnh, động cơ khiến nông dân Việt Nam ồ ạt chuyển sang trồng lúa không còn.
"Câu hỏi đặt ra là liệu lúc đó bà con có mất tiền chuyển đổi từ lúa sang cây trồng khác?", một chuyên gia nông nghiệp lo lắng. Theo ông, nông nghiệp Việt Nam đã có nhiều bài học trồng rồi lại phá như với cà phê ở Tây Nguyên, cá tra, cá basa ở đồng bằng sông Cửu Long và rất có thể sắp tới là cây vải ở miền Bắc, bởi giá vải chỉ còn 3.000 đồng một kg.
Tuy nhiên, ông Hồ Văn Hương, Bí thư huyện ủy Giồng Riềng, tỉnh Kiên Giang đã bác bỏ lo ngại trên. "Về lâu dài cũng không đáng lo. Cùng với sự tăng dân số, nhu cầu lương thực thế giới sẽ còn tăng. Giá lúa vì thế sẽ không xuống quá thấp, gây bất lợi cho nông dân", ông Hương nói.
Ở góc độ quản lý vĩ mô, ông Phan Huy Thông, Cục phó Trồng trọt, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thừa nhận việc chuyển đổi từ nuôi tôm sang trồng lúa không đơn giản, phải mất thời gian cải tạo đất. "Bộ đang rà soát việc chuyển đổi này để khuyến cáo, thậm chí có biện pháp quản lý nhằm ngăn chặn việc chuyển đổi ồ ạt", ông Thông nói.
Riêng với diện tích cây trồng không có hiệu quả kinh tế, Cục phó Thông cho rằng nên khuyến khích bà con chuyển sang trồng lúa. "Việc tăng diện tích trồng lúa ở một số khu vực, nhất là đồng bằng sông Cửu Long, sẽ bù đắp cho diện tích lúa trên toàn quốc đang có xu hướng giảm do bị chuyển đổi làm khu công nghiệp, khu đô thị. Chúng ta đang cố gắng giữ 3,8-4 triệu ha trồng lúa để đảm bảo an ninh lương thực quốc gia", ông Thông nói.
Hồng Khánh