Chỉ cách đây hơn chục năm, đường vào Quỳnh Nhai còn khủng khiếp lắm. Mùa mưa, đường liên huyện trơn nhẫy, lầy lội, chỉ có nước cuốc bộ. Để ra khỏi huyện lỵ Quỳnh Nhai, cách đi thuận tiện nhất là cưỡi thuyền xuôi sông Đà.
Từ bến phà Bắc Uân, người ta đi thuyền ngược lên huyện lỵ. Lên Cà Nàng cũng đi bằng thuyền mấy chục cây số. Từ dưới thuyền, bước lên bờ đã là rừng già rậm rịt. Từ sườn Huổi Luông nhìn xuống, huyện lỵ Quỳnh Nhai gồm vài nóc nhà chìm nghỉm trong rừng già. Rừng ngút ngát tầm mắt. Những thân nghiến cổ thụ mọc… giữa cánh đồng.
 |
| Bến Quỳnh Nhai. |
Nhưng, giờ huyện lỵ nghèo xác nghèo xơ ấy đã chìm nghỉm dưới ngót trăm mét nước. Nhiều bản làng cũng đã biến mất dưới lòng hồ thủy điện Sơn La mênh mông. Đường bộ, đường thủy đều thuận tiện và đó cũng là lý do rừng ở Quỳnh Nhai mỗi ngày một thu hẹp.
Rừng ít dần, những con thú bị dồn lại, và lần lượt gục dưới nòng súng kíp, thứ súng vốn nhiều như cây rừng ở Quỳnh Nhai.
Anh Lò Văn Định, kiểm lâm huyện Quỳnh Nhai bảo rằng, chẳng năm nào ở Quỳnh Nhai không có người bị gấu, sói tấn công. Loài thú hoang tuy ác hiểm, nhưng chúng lại thường tấn công những thợ săn muốn tìm cách giết chúng, chứ chẳng bao giờ mò về bản tấn công dân lành.
 |
| Đoàn thợ săn gấu. |
Loài thú hung dữ, tấn công người nhiều nhất không phải hổ, báo, bò tót, chó sói, mà lại là gấu, con vật vốn khá chậm chạp, ì ạch. Bụng dạ con gấu ác hiểm, nhưng sở dĩ nó quay sang tấn công con người là vì con người đã dồn nó đến chân đường cùng, khiến nó trở nên cục cằn.
Nhiều năm nay, mật gấu rừng là thứ quý hơn vàng. Thịt gấu ngon. Tay gấu ngâm rượu bán mấy chục triệu một bình. Con gấu có giá vài trăm triệu đồng khiến thợ săn lóa mắt. Hễ nghe tin ở đâu có gấu, là họ tổ chức cả đoàn thợ săn, lên đến vài chục người vào rừng diệt gấu.
Ông Định kể cho tôi nghe hàng chục trường hợp thợ săn thương tật cả đời, thậm chí mất mạng vì bị gấu tấn công. Hầu như bản làng nào quanh đại ngàn Huổi Luông cũng có người bị gấu vật chết, hoặc tàn tật vĩnh viễn.
Ông Định chỉ tay lên tấm bản đồ, nơi có bản Nà Mùn, cuối xã Chiềng Khay. Bản ấy ở lưng chừng núi, giữa đại ngàn, phải đi bộ 2 ngày mới đến nơi. Trong bản, có hai anh em ông Lường Văn Tun, bị gấu tấn công thảm khốc.
 |
| Thú nhồi bông trong nhà thợ săn Điêu Chính H. |
Người em của ông Tun vác súng bắn gấu, con gấu không chết, nó lao đến tát ông những cú trời giáng. Người thợ săn ấy bất tỉnh rồi, nó vẫn chưa nguôi cơn giận. Nó cắn nát đầu khiến ông mất mạng.
Bản thân ông Tun, cũng một lần bắn gấu bị chệch. Con gấu lồng lộn xông vào tát rách bụng, khiến ruột ông xổ ra ngoài. Nó dùng móng vuốt xé nát mặt ông. Từ bấy, ông nằm một chỗ, sống đời thực vật.
|
|
Từ nơi xưa kia là bến phà Bắc Uân, giờ là cây cầu khổng lồ bắc ngang sông Đà từ hai sườn núi, tôi phải đi vòng mãi, xuyên qua lớp lớp đại ngàn, mới đến được xã Mường Giôn, xã giáp với Than Uyên của Lai Châu. Rồi phải đi bộ nửa ngày nữa mới đến lưng chừng núi Pú Coong Khẩu, nơi có bản Phiêng Mựt.
Cuối bản ấy, có thợ săn Lò Văn Que, vẫn còn đang sống, vẫn đang tỉnh táo và vẫn hằng ngày kể cho con cháu nghe tuổi trẻ lừng lẫy, ngang dọc đại ngàn, bắn hạ vô số ác thú, trừ hại cho dân. Nhưng, ông đã phải trả máu cho đại ngàn. Khuôn mặt và cơ thể rúm ró của ông, là bài học đau đớn nhưng sinh động nhất về cái lời nguyền “ăn của rừng rưng rưng nước mắt”.
Nghe tiếng khách lạ, ông Que cứ ngơ ngáo. Đôi mắt giả của ông vô hồn, không nhìn được gì cả. Mũi ông bị gấu xơi mất, nên ông thở bằng cái lỗ khoan ở sống mũi, ngay dưới hốc mắt. Bộ dạng ông còn thảm hại hơn thợ săn Lường Văn Khặm ở đối diện bên kia Huổi Luông.
 |
| Tác giả (ngoài cùng bên phải) trong một lần đi theo nhóm thợ săn gấu. |
Ông Que kể, đại ngàn Huổi Luông nhiều gấu lắm. Chó sói thì vô số đàn. Bọn sói hung ác xơi không
biết bao nhiêu trâu bò mà kể. Mấy chục năm vác súng, vác cung, ông tiêu diệt không biết bao nhiêu sói. Gấu ông cũng giết quá nhiều. Chúa sơn lâm cũng đã gục dưới nòng súng của ông.
Nhưng giờ, người con của đại ngàn, mạnh mẽ như hổ báo ấy, chỉ còn là một ông già ngoài 60 nhỏ thó, cả ngày chỉ ngồi một chỗ, ngâm đôi bàn chân phù nề vào nồi thuốc ấm. Đôi mắt giả ấy mở thao láo cả lúc ông ngủ. Mi mắt đã bị gấu móc mất rồi, không khép được hai con mắt giả.
Ông Que kể, đợt đó là năm 1997, khi đuổi theo bọn sói, qua đỉnh Pú Coong Khẩu (dịch nghĩa là đống thóc lớn), đến núi Huổi Cha, thì ông dừng lại khi phát hiện dấu vết của gấu.
Bọn gấu rất tinh ranh khi săn mồi, nhưng lại rất ngố khi đi đâu cũng để lại dấu vết. Những vết móng vuốt cào trên thân cây còn rõ mồn một. Nó dùng tay bẻ tơi tả những thân gỗ mục để tìm tổ ong, côn trùng.
 |
| Đạn dành cho súng kíp. Loại đàn này có thể giết gấu. |
Những thợ săn như ông Que đều rất am tường tập tính các loài thú. Hễ ở đâu có tiếng gà rừng gáy râm ran, thì ở đó dễ có gấu. Gấu và gà rừng luôn đi kiếm ăn với nhau. Khi gấu lật đá, phá gỗ mục bắt côn trùng ăn thì gà rừng cũng sà đến kiếm chác.
Trên ngọn cây nghiến nham nhở vết cào có một tổ ong. Ông Que thừa biết rằng, tên gấu này đang ngòm ngó tổ ong và chắc chắn nó sẽ còn quay lại.
Ông Que không đuổi theo bầy sói nữa, mà kiếm một chỗ ẩn nấp ở xuôi chiều gió. Những đám mây cô đơn chợt đến chợt đi đưa ông vào giấc ngủ xế chiều.
 |
| Ông Que và khuôn mặt tật nguyền vì bị gấu tấn công. |
 |
| Cả ngày ông ngâm đôi bàn chân phù nề trong nồi thuốc. |
Tiếng roạc roạc vang lên khiến ông choàng tỉnh. Vạch bụi rậm, ông Que nhìn rõ con gấu ngựa to tướng đang ôm gốc cây nghiến. Đôi mắt nó hấp háy nhìn lên tổ ong. Nó bám vào thân cây, chậm chạp bò lên. Nó vục bàn tay hộ pháp vào tổ ong, xé từng mảng đưa lên miệng mút lấy mật, trong sự giận dữ của bầy ong.
Nó chậm rãi thưởng thức từng giọt mật. Đôi mắt hấp háy, cái miệng nhe ra với hàm răng nhọn hoắt, trắng ởn, tỏ vẻ no nê.
Ông Que
nhẹ nhàng tiến đến phía gốc cây nghiến. Một tiếng nổ đanh gọn. Con gấu rơi uỵch xuống đất. Lùm lùm một đống đen sì. Lông bay tơi tả.
Ông Que khoác súng lên vai, tiến lại kiểm tra chiến lợi phẩm. Không ngờ, khi ông vừa tới gần, nó vùng lên. Đôi mắt long sòng sọc. Nó lao thẳng về phía ông Que. Nó nhằm thẳng mặt ông Que mà tát. Nó lao vào cắn xé ông. Nó dùng móng sắc lột từng mảng da mặt, da đầu, da cổ.
 |
| Ông Que giờ sống nhờ vợ. |
Chưa hả cơn giận, con gấu ngoạm vỡ xương hàm, nhai nát vụn miếng xương đó. Nó đớp mất mũi và cả hàm răng trên của ông Que. Nó móc hai mắt ông ra. Nó lột cả da, bóc cả thịt ở cánh tay phải và đớp gãy xương tay trái của ông. Tưởng ông Que chết rồi, con gấu hung dữ lững thững bỏ đi.
Ông Que kể, gấu thường trèo lên ngọn cây ăn ong, rồi thả cho cơ thể rơi xuống đất. Nó chỉ bất tỉnh một lát, rồi trở dậy mà không việc gì. Phát súng của ông tưởng trúng đầu, nhưng hóa ra chỉ sượt da. Cả đời cầm súng, nhưng chỉ một phút chủ quan, ông phải trả giá bằng toàn bộ
sức khỏe của mình.
Dù tiếng súng nổ trong rừng đã vọng về bản, nhưng đến đêm mà không thấy ông Que, nên dân bản đốt đuốc đi tìm. Mọi người phát hiện ông Que chỉ còn là đống thịt bầy nhầy, nhưng vẫn thoi thóp thở.
Khiêng ông xuống Bệnh viện Sơn La, bác sĩ lắc đầu bảo không cứu được. Người nhà đưa ông về Bệnh viện Việt Đức, không ngờ ông sống. Nhưng, mười mấy năm nay, ông rơi vào cảnh dở sống dở chết. Ông mắc đủ thứ bệnh. Đôi chân phù nề, lúc nào cũng phải ngâm trong nồi thuốc ấm. Cứ trái gió trở trời, đầu ông đau như muốn nổ tung.
Theo Phạm Ngọc Dương
VTC