30/09/2008 07:34
Nhà thơ Quang Dũng, 60 năm trước, khi dạo chơi trên đỉnh Pha Luông đã xúc động thốt lên: “Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống/ Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi”... Địa danh Pha Luông in đậm trong tâm trí người Việt Nam từ 60 năm nay với những mái lều tranh bồng bềnh trong sương mờ. Nhưng ngày nay...
 |
| Đường vào bản Hin Pén. |
Chìm nghỉm trong nghiện ngập và đói nghèo
Tôi đã cuốc bộ lên gần đỉnh Pha Luông, để rồi phải nẫu lòng khi chứng kiến sự thật phũ phàng: rất nhiều người, từ trẻ con đến bà già, trưởng bản đều… nghiện.
Bản Hin Pén (xã Chiềng Sơn, Mộc Châu, Sơn La), nằm trên sườn dãy núi Pha Luông, giáp với nước bạn Lào. 100% dân số của bản là người Mông, di cư từ xã Tân Lập (Mộc Châu) về để giải phóng lòng hồ thủy điện Hòa Bình từ 20 năm trước.
Tệ nạn buôn bán, sử dụng trái phép chất ma túy là vấn đề nhức nhối tại khu vực biên giới tỉnh Sơn La. Riêng 19 xã biên giới có gần 2.000 đối tượng nghiện ma túy.
Trong số những bản làng nằm dọc biên giới tỉnh Sơn La, Hin Pén không phải là điểm nóng buôn bán ma túy, nhưng vùng đất vốn đã bị lãng quên này lại chìm nghỉm trong nghiện ngập và đói nghèo. Nghiện không thể nhiều hơn và vì thế tình trạng đói nghèo cũng không nơi đâu hơn được.
Để vào được bản Hin Pén, phải cuốc bộ hơn 3 tiếng đồng hồ, với con đường mòn trơn trượt, dốc ngược, dựng đứng. Phương tiện vận chuyển hữu hiệu nhất ra vào bản là bằng trâu mộng và ván trượt.
Càng vào sâu trong bản, những con đường mòn càng bị cày nát bởi lâm tặc dùng trâu kéo gỗ suốt ngày đêm.
Bản Hin Pén xác xơ, nghèo đói với những mái nhà lợp gianh, lợp gỗ xám xịt nằm rải rác trên sườn dãy Pha Luông. Công trình hiện đại nhất là ngôi trường tiểu học, nằm trơ trọi dưới thung lũng, nhưng số học sinh đến trường đếm chưa hết đầu ngón tay.
5 người trong ngôi ngà 3,5m2
Ngôi nhà nằm ở trung tâm bản của gia đình Vàng A Tồng ám ảnh tôi nhất.
Nói là nhà cho oai, chứ thực chất đó là túp lều rách nát đến mức tôi… chưa từng thấy bao giờ. Túp lều hình tam giác, rộng chừng 3,5m2, được dựng bởi mấy cái cọc, rồi dùng mấy túm gianh, chiếc bạt rách trùm lên. Chỉ cần một cơn gió mạnh, chắc túp lều ấy bay xuống thung lũng, sang địa phận nước Lào.
Trước lều có mấy cái cọc gỗ, treo những chiếc chăn bông. Ở đây núi cao, bốn mùa lạnh giá nên quanh năm phải đắp chăn bông.
 |
| 5 mẹ con, anh em Vàng A Tồng và "ngôi nhà" như thời nguyên thủy. |
Nhà Tồng chật chội quá nên ban ngày phải mang chăn ra ngoài, treo lên cọc, mới có chỗ ngồi.
Tôi rón rén vén cánh cửa là tấm cỏ gianh, thấy 5 người vừa nằm vừa ngồi trong nhà, gồm Tồng 24 tuổi, mẹ Tồng, cậu em trai tên Súa 22 tuổi, hai cô em gái, một cô 19 và một cô 20 tuổi. Họ chen chúc trên một manh chiếu rách. Bố Tồng đã chết 10 năm nay vì sốt rét.
Tài sản của 5 con người chỉ có một manh chiếu rách, một cái nồi nhôm méo mó và một cái chảo gang vẹo vọ.
Tôi hỏi: “Lều nhỏ thế này, nằm ngủ thế nào?”. Cô út bẽn lẽn bảo: “Nằm tráo đầu đuôi vừa đủ. Không tin anh cứ thử xem!”.
Cô út cũng bật mí với tôi là Tồng mới ở trại giam trong Ninh Bình về. Hai năm trước, Tồng bị bắt vì bán ma túy.
Tôi hỏi Tồng: “Nghiện lại chưa?”. Tồng không nói gì. Cô em Tồng thì chả giấu: “Nghiện rồi!”.
Bán cả thùng chứa nước để hút thuốc phiện
Hàng ngày, Tồng và Súa vào rừng chặt củi. Trước đây, rừng ở Pha Luông bạt ngàn, giờ bị đám nghiện bản Hin Pén chặt sạch rồi. Thực ra, đám nghiện chỉ đi cưa và vận chuyển thuê cho đám trùm lâm tặc, đầu nậu ở nơi khác đến.
Hết cây lớn, hết việc, mấy ông nghiện bản Hin Pén nhặt nhạnh cây nhỏ đem xuống chợ bán củi.
Tôi hỏi: “Hai thanh niên khỏe mạnh sao không đi chặt gỗ mà dựng lều?”. Hai ông kễnh chả nói gì, cứ lảng đi. Riêng cô út thì bô bô: “Toàn đem củi đi đổi thuốc phiện hút thôi”.
Đợt trước, Nhà nước cấp cho gia đình Tồng mấy cái xoong, hai cái chăn, một thùng chứa nước 1.000 lít, nhưng cán bộ vừa cõng vào đến bản, hai anh em Tồng đã gọi người đến bán lấy tiền hút hít đã đời mấy ngày liền.
 |
| Cả bản chỉ còn 1 thùng chứa nước, những cái khác người dân bán sạch. |
Hôm nào cũng vậy, bất kể nắng mưa, giá rét, Tồng và Súa đều lặn lội trong rừng từ sáng đến đêm để kiếm củi. Được bao nhiêu, gùi xuống chợ bán hết lấy tiền mua ma túy hút, chích, còn dư thì mua gạo. Bữa ăn của gia đình này chỉ là cơm độn sắn, ngô với rau tàu bay, rau tầm bóp mọc đầy quanh nhà.
Theo lời trưởng bản Sùng A Vừ, nhà Tồng có 5 người thì 4 người nghiện, gồm mẹ con Tồng, Súa và cô thứ ba.
Tuy nhiên, bà con chòm xóm thì bảo: “Nhà ấy nghiện hết rồi”. Tôi cũng nghĩ cô út trong gia đình đó khó mà giữ được mình. Trong cái lều bé tin hin, khói thuốc phiện của 4 người nhả ra mù mịt, không hút thì cũng say khói.
Nhà Tồng bán trước tiên, những nhà khác cũng đều bán cả. Đến ruộng nương dưới thung lũng màu mỡ cấy lúa nước, những nương ngô, nương sắn họ cũng bán hết cho người ở Nông trường Chiềng Ve lấy 1- 2 triệu/sào để có tiền hút hít, thì nói gì đến cái thùng chứa nước, mà đối với họ, nó rất vô dụng.
 |
| Thung lũng màu mỡ cấy lúa nước họ cũng bán sạch để có tiền hút hít. |
(còn nữa)
Phạm Ngọc Dương
30/09/2008 07:11
Những vật mang điện tích có thể là tác nhân vô tình đẩy bạn đến ranh giới của nguy hiểm nếu thiếu cẩn trọng tại cây xăng hay tự đổ nhiên liệu bằng téc chứa.
 |
| Tiếp xăng cho xe một cách an toàn. Ảnh: etagoinggreen.co.uk |
Tính dễ bốc hơi của xăng chính là môi trường tiềm ẩn để nguồn điện tích có thể phát hỏa trong khoảng cách tiếp xúc đủ gần. Chính vì vậy thực hành nạp xăng an toàn là biện pháp tự bảo vệ tốt nhất cho bản thân, gia đình và tải sản bạn sở hữu.
Đồ dùng mang điện tích có mặt ở xung quanh bạn, khi rê chân từng bước trên thảm trải sàn hay thay quần áo trong mùa khô đều có tia điện phát ra. Hiện tượng nảy sinh khi 2 vật mang điện tích trái chiều ma sát vào nhau. Tuy không có hại trực tiếp đến cơ thể, song điện tích xuất hiện tại nơi bơm xăng có thể gây ra cả tấn thảm kịch.
Ngay cả khi bạn tiến hành bơm xăng hiện tượng tích điện cũng hình thành do lực ma sát của dung dịch chảy trong ống dẫn. Nhưng lượng điện này được giải phóng ngay sau ít giây xăng được bơm vào bình nhờ thiết kế của xe có cơ chế đường dẫn nguồn tiếp đất.
Tuy nhiên thói quen sử dụng đơn giản này đôi khi lại trở thành yếu tố bất lợi khi bạn tự đổ xăng bằng can chứa vì hệ thống điện tiếp đất của xe chưa hoạt động. Bởi vậy, biện pháp an toàn cho thao tác này là bạn cần đặt bình chứa trên mặt đất để tiếp xăng, như vậy giúp cho điện tích được giải phóng một cách dễ dàng.
Dưới đây là những khuyến cáo từ Cục an toàn đường cao tốc quốc gia Hoa Kỳ dành cho quy trình tiếp nhiên liệu an toàn:
Luôn luôn cho bình chứa tiếp xúc với mặt đất và tránh chạm vào phương tiện khi đổ nhiên liệu. Tuyệt đối không đổ nhiên liệu vào can đựng còn nằm nguyên trên xe.
Chỉ sử dụng loại bình chứa đã được kiểm chứng an toàn với loại xăng xe của bạn cần.
Giữ cho vòi bơm tiếp xúc chặt chẽ với bình đựng và mặt đất khi thiết lập quá trình tiếp nhiên liệu.
Tuyệt đối không sử dụng thiết bị bơm tự động cầm tay vì làm tăng lượng điện tích và nguy cơ phóng tia lửa điện.
Không mở cửa đi vào xe lúc dòng nhiên liệu đang bơm vào bình chứa và bàn tay bạn giữ chặt lấy vòi phun cho đến khi kết thúc.
Đặc biệt không hút thuốc trong bất kỳ tình huống tiếp nhiên liệu hoặc đổ xăng vào can chứa.
Chú ý rằng bạn tiếp xúc với loại nhiên liệu dễ bay hơi, vì vậy bất kỳ hành vi thiếu an toàn nào trong lúc bơm xăng đều có nguy cơ gây hậu quả khôn lường. Vì vậy hãy nâng cao cảnh giác vì tính an toàn cho riêng bạn cũng như người xung quanh khi tiếp nhiên liệu.
Vũ Anh Tú (theo DoItYourself)